L'istuèra aquesta que la tieni deu men pairbon... Òh que i a hèra qui ei partit tà har topins mes que la m'a contada tant e tant de còps que la coneishi per còr. Que la ve conti dongas tau com la m'a contada au mot près.Qu'ei per'mor d'aquerò qui la hiqui enter guilhemets tà amuishar de que n'ei pas mea. Ne voi pas, au diu vivant ! panar çò de son.
Ah ! abans de començar que v'èi de díser l'istuèra aquera qu'ei deu temps deus brochs e de las brochas, de l'òmi verd, deu temps on las bèstias parlavan enter eras mes tanben dab los òmis. Que devetz saber tanben que pairbon que credè a çò qui'vs va contar ací. Mes qu'i credè dur. Tà d'eth qu'èra ua vertat vertadèra.
E totun pépé ne credè pas a gran causa. Lo noste brave curè que v'ac poderé díser. En efèit, quan avè un drin pintat (ne l'arribava pas sovent), lo men pairbon, drin inquièt de çò qui l'anava arribar quan partiré tà on ei adara, que pausava questions au brave curè mes aqueste ne podè pas jamei respóner. Urosament que las autas aulhas de la parròpia n'èran pas com pepé ! Qu'ei per'mor d'aquerò que lo pepé n'avè pas ua hèra bona reputacion d'aqueth costat e que'u vedèn, per ma fe, bèth drin tròp incrediu. Bon, pro batalat...
Que'vs dèishi dab eth... e dinc a las purmèras !
« Aquesta istuèra que m'ei estada contada peus ajòus mens. Eths qu'i credèn e jo tanben qu'i crei e que'vs vau díser perqué... après.
Qu'ei un dimenge matin qui'u vedón peu purmèr còp. Que passè davant la glèisa juste au moment on sortivan de missa. Que s'i he de tira un gran silenci talament l'òmi aqueth èra estranh. Quin atge e podè aver ? Qu'ei aquiu dejà lo mistèri que comença.Totas las gojatas qui èran aquiu qu'avèn vist un gran òmi joen qui podè aver de vint a trenta ans. Los òmis, eths, qu'an vist un òmi gran tanben mes vielh e qui n'anava suus setanta si ne'us avè pas passats. Mes tots que vedón donc un gran òmi dab ua longa e grana barba e dròllament apelhat. Qu'èra nete de segur mes n'èra pas briga d'ací dab lo son chapèu e sustot lo son manto gris hèra hèra long. Si avetz espiat filmes de vaquèrs americans (« cow-boys »), qu'avetz bahida vist quauques còps qu'aqueths vaquèrs avèn longs mantos tots empipautits e provassuts. E ben, lo manto de l'òmi qu'èra autan long mes, qu'ac torni díser, nete e d'un hèra beròi gris. Ua auta causa qui non podèn pas tanpòc non pas véder : l'òmi qu'avè penuda autorn deu còth ua dròlla de flabuta qui no's semblava ni au chistó ni a la chirulà basca, ni a la flabuta de tres horats aussalesa, ni simplament a la pipeta qui podetz trobar dens lo comèrci. Qu'èra ua flabuta de cinc horats mes qu'èra dobla. Qu'èran, en realitat, dus flabutas hèitas dens lo medish tròç de boès e l'ua au costat de l'auta com si l'ua èra tà la man dreta e l'auta tà la man gaucha e, au baish, enter las duas, que i avè un horat drin mei gran que non pas los autes.
L'òmi n'espiè pas a d'arrens e que passè com si la plaçòta èra vueita. Los autes, per contre, qu'ei çò qui l'espièn... com si èra ua bèstia curiosa ! Òh ne crei pas que lo lor espiar e devè estar deus mei beròis ni deus mei tenhèrs.
Que voletz, qu'ac a plan dit (hèra longtemps après) lo cantaire G. Brassens :
« Nani, la brava gent n'aima pas que
Los autes prenian ua auta via qu'eths. »
Que se n'i parlè pendent quauques dias dens tots los vilatges qui avè traucats puish lo tribalh que tornè gahar òmis e hemnas e que'u se desbrombèn. Totun, un sentiment hèra estranh que's hasè sentir e tots los qui anavan tà la montanha, sia tà tribalhar, sia tà caçar, que sentivan quauquarren mes non sabèn pas qué. Ne pensavan pas briga au lor passatgèr qui devè estar quauqua part per Espanha. N'ei qu'a la fin de l'estiu e a la debuta de l'agòr qui tornèn pensar a d'eth. Qu'èra per un temps de vent de castanha : lo vent caut que vienè d'Espanha e que'us portè un son, ua musica autant agradiva com estranha e que pensèn au noste òmi e a la soa flabuta.
